IUPO PROCESS

Bài viết này được mình xem như phát súng mở đầu cho những bài viết tổng hợp những gì mình thu lượm được trong quá trình đi làm - đi chơi - đi gặp người này người nọ người kia và fail lên fail xuống bao nhiêu thứ. Tất cả những thứ mình viết đều không có tính đúng - sai cụ thể, vì thứ mình quan tâm là tính phù hợp. Nếu bạn cảm thấy bài viết của mình phù hợp với bạn, hãy từ từ đọc và share nó nếu muốn. Còn nếu cảm thấy nó không phù hợp, hãy nhẹ nhàng để lại bình luận hoặc inbox mình bất cứ kênh nào bạn muốn. Thế nhé, bắt đầu thôi :">

Mình sẽ bắt đầu bằng lý do cái thứ gọi là IUPO Process ra đời.

Okay, tại sao nó tên là IUPO? Thật ra bạn đừng quan tâm đến cái tên của nó, chả có ý nghĩa gì mấy đâu. Thay vì IUPO, bạn có thể gọi nó là Process Mèo hay Process Chó gì cũng được nha. IUPO là viết tắt của 4 chữ: Input - Understand - Plan - Output. Đây là quy trình khi mình tiếp cận một thương hiệu hay một nhãn hàng nào đấy mới và viết content cho họ. Nhưng sau này mình nhận ra, thứ mình biến thành Process như thế này hoàn toàn có thể áp dụng lên rất nhiều thứ khác, nhiều lĩnh vực khác, nhiều skill khác nhau. Quan trọng là cách bạn "feel" nó như thế nào thôi.

Vậy lý do thứ IUPO Process này ra đời: tối ưu hóa cách thức tiếp cận khách hàng và giữ được độ bền cho công việc của bạn.

Nó là như thế này.

- Sau khi mình viết posts FB thời gian, mình phát hiện ra mình bị stuck ý tưởng kinh khủng. Có những ngày nhìn màn hình mãi cả tiếng đồng hồ mà chả viết ra được thứ gì cho nên hồn. Sao để không bị stuck ý tưởng?

- Mới tập tành viết content lần đầu, mình nên tìm hiểu từ đâu?

- Mình mới nhận viết content cho một lĩnh vực mình chưa biết tới bao giờ, mình nên làm gì đây?

Và rất nhiều câu hỏi lớn bé khác. Thứ này của mình có thể trả lời giúp bạn một vài thứ (hoặc trả lời hết câu hỏi của bạn, tùy cách bạn hiểu nó), mình hy vọng thế.

Giờ tới thứ quan trọng hơn.

Cách thức vận hành của IUPO Process.

1. Input: Hiểu đơn giản là quá trình nhập vào.

Nhập cái gì?

- Nhập kiến thức: Nghe thì hơi giống mấy bài giảng ở trường, nhưng thứ đầu tiên bạn cần nhập là kiến thức. Mình luôn bảo với đám trò nhỏ của mình (đám nhỏ mình dạy viết lúc trước): để viết được một bài viết dài 1000 chữ, em phải đọc ít nhất 100 cuốn sách lớn bé đủ loại rồi.

Nếu bạn đang nhận viết content cho một bên nào đó rồi, hãy đọc nhiều hơn về lĩnh vực ngành hàng của nhãn hàng đó. Nếu bên nhãn hàng đó có liên kết với bất kì thương hiệu nào khác nữa, hãy đọc thêm về các thương hiệu đó. Tức là, không chỉ đọc các thứ liên quan đến lĩnh vực mình đang làm, bạn còn từ từ "lấn" qua và hiểu nhiều hơn nhũng thứ khác.

Ví dụ: Mình nhận viết content cho một quán cafe chẳng hạn. Đầu tiên mình tìm hiểu về Cafe, uống cafe thế nào mới thực là đúng, cafe thế nào mới thực là ngon, v.v, sau đó đọc về lĩnh vực Food & Beverage để thấu hiểu thị trường này, sau đó biết à trong lĩnh vực F&B tạm chia 2 mảng take away và ngồi lại, rồi take away thì đặc tính gì - có quán nào mạnh - đối thủ thế nào - cách thức vận hành như thế nào - thương hiệu nào đáng để học theo,... Đấy, cứ theo cái dòng chảy đó mà nạp một rừng kiến thức vô thôi. Đừng để người khác nghĩ đám viết content chỉ biết đẻ chữ chém gió, mà content writer cũng có não đấy, và kiến thức cũng đầy mình cho xem.

Còn nếu bạn chưa viết content hay chưa làm cho bên nào cả, hãy bắt đầu từ thứ bạn thích, cách nạp kiến thức cũng tương tự như bên trên. Ví dụ thích mỹ phẩm thì tìm hiểu về mỹ phẩm, thích dầu gội đầu thì tìm hiểu dầu gội đầu, thích bánh trái thì tìm hiểu bánh trái. Thích gì tìm hiểu đó, cơ duyên công việc sẽ đến. Như team Bập Bùng của mình, có đứa sau khi tìm hiểu đủ nhiều về hoa hòe, sau task 1 mình giao ra, bạn đó rất an nhiên mà có job đầu tiên trong đời - viết content cho một cửa hàng bán hoa tươi. Rồi mấy đứa khác cũng có nhiều thứ hay ho lắm, sẽ kể sau nếu bạn hứng thú nghe về tụi nó :))

- Nhập kinh nghiệm - trải nghiệm: Câu hỏi mình hay hỏi mọi người là "bạn có bao giờ thử chạy xe với vận tốc 100 km/h chưa? Nếu chưa, thử đi. Nhớ biết chạy xe trước đã nhé." Làm những thứ bạn chưa làm bao giờ, sau đó liên kết chúng lại với nhau, liên kết chúng vào con chữ của bạn. Mình sẽ có một bài viết về tính liên kết trong ngôn từ và trong công việc sau.

Lấy một ví dụ cho dễ hiểu. Nếu bạn đã chạy xe với vận tốc 100km/h rồi, bạn có thể đưa trải nghiệm của bạn vào liên kết với việc viết content chẳng hạn.

"Bạn đã bao giờ chạy xe với vận tốc 100km/h và phải thắng gấp lại một cách bàng hoàng chưa? Thưởng thức cafe của chúng tôi sẽ cho bạn cảm giác y như vậy: cafe của cảm giác mạnh. Mỗi ngụm uống vào là mỗi một khoản nghỉ, hương cafe đậm vương lại nơi cuống họng, blablabla..." -> Content của một đứa đã từng chạy xe với vận tốc 100km/h nó là như thế này, hoặc lầy hơn haha :))

2. Understand: Thấu hiểu.

Lại tiếp tục với câu hỏi: hiểu cái mèo gì đây?

- Thấu hiểu sản phẩm: quá rõ ràng, bạn phải hiểu rõ về sản phẩm mà thương hiệu của bạn đang bán, về con người ở đó, về văn hóa ở đó.

- Thấu hiểu khách hàng (khách hàng ở đây chính là người mà bạn viết content và nộp cho người đó): Bạn phải hiểu đâu là thứ họ MUỐN và đâu là thứ họ CẦN. Đưa được cho họ thứ họ CẦN nhưng cũng đừng bỏ qua thứ họ MUỐN - nếu bạn không muốn bị nhận những feedback thậm tệ, những lời chửi rủa chả ra sao (cái này cũng hên xui thái độ ăn ở nữa :v)

- Thấu hiểu khách hàng cuối cùng (tức là người sử dụng sản phẩm của thương hiệu): vì suy cho cùng, bạn viết thế nào thì cũng nhằm mục đích hoặc để bán được hàng hoặc để tăng độ nhận diện thương hiệu (mà tăng nhận diện thương hiệu cũng để upsales thôi =.=), nên đừng viết những thứ quá xa rời thực tế, quá cảm xúc bản thân vân vân lọ chai.

Một chia sẻ ngắn của mình: Understand là thứ quan trọng, và bạn cũng cần understand bản thân nữa, biết giới hạn của mình ở đâu - để mở rộng giới hạn hoặc để từ bỏ giới hạn. Step này khá quan trọng, và nó đã giúp hơn một nửa số thành viên team Bập Bùng của mình có được job (team Bập Bùng có tổng cộng 8 đứa, tính luôn mình).

3. Plan: Lên kế hoạch.

Một bản kế hoạch của mình thường được trình bày bằng file excel với 6 sheets, chi tiết mình sẽ lại viết trong một bài blog khác nhé. Nói chung plan không phải để ép bản thân theo đúng ngày giờ đó, theo đúng deadline. Mà là để bạn biết bạn cần linh hoạt thay đổi plan như thế nào, có cái nhìn toàn cảnh hơn mọi thứ bạn đang làm - đang hiểu, rằng nó có đi lệch hướng với hướng đi hiện tại của thương hiệu/ nhãn hàng đó hay không. Có bản kế hoạch thì tình trạng stuck ý tưởng sẽ không diễn ra nữa. Mình cũng đã "chế" ra một vài thứ để đo đạc căn bản nên tối ưu hóa content của bạn như thế nào để viết thực sự ít tốn sức hơn và đạt được hiệu quả cao hơn.

4. Output: Xuất ra, thực thi nó.

Đây là step cuối cùng trong Process này, viết ra dựa trên cái plan và những thứ bạn đã tìm hiểu. Khi viết hãy lưu ý với từ ngữ bạn sử dụng hay mấy cấu trúc ngữ pháp trông đã quá dễ dàng nhưng dễ gây ra hiểu lầm cho người đọc nhất. Output ngôn từ luôn là thứ cần thận trọng dù là viết hay nói, hỉ?

Thôi sơ sơ là đến đây thôi, 1556 kí tự cho bài viết này rồi, quá dài. Mình sẽ để dành cho những post sau, để đảm bảo thông tin không bị nhiễu.